Maatschappelijk relevante documentaires

Mediastrategieën en advies

Story-based e-learning

Hebe Kohlbrugge 100 jaar oud

Hebe Kohlbrugge 100 jaar oud

Hebe Kohlbrugge, Nederlands hoogst gedecoreerde levende verzetsheldin, hoopt 8 april 2014 honderd jaar te worden. Dat ze tot op de dag van vandaag nog steeds een relevante rol speelt in debatten over christelijke vraagstukken, mensenrechten, totalitarisme en de islam is uitzonderlijk. Vijf jaar geleden gingen we voor een documentaire met haar op reis, samen met historicus Wim Berkelaar, naar bijzondere plekken van de Tweede Wereldoorlog en de latere Koude Oorlog.

 

Wat maakt Hebe bijzonder?

In de jaren dertig zag ze in Berlijn Hitler met eigen ogen en raakte betrokken bij het verzet van kerken in Duitsland tegen het nationaal-socialisme. Ze werd gearresteerd na het weigeren van het brengen van de Hitlergroet waarna ze Duitsland werd uitgezet. Terug in Nederland zette ze op verzoek van de Nederlandse regering de Zwitserse Weg op, een verzetsnetwerk voor het smokkelen van microfilms. Toen ze in 1944 weer gearresteerd werd, kwam ze terecht in concentratiekamp Ravensbrück. Dankzij haar valse identiteit overleeft ze het kamp ternauwernood.

Na de oorlog zet Hebe zich in voor verzoening tussen Nederland en Duitsland maar raakt (door haar eerdere contacten met communisten in Ravensbrück) ook steeds meer betrokken bij communistisch Oost-Europa. Ze smokkelt bijbels, liedboeken en studiemateriaal naar o.a. Polen, Hongarije, Tsjechië, Oost-Duitsland en Rusland. Daarnaast organiseert Hebe uitwisselingsprogramma’s voor Nederlandse en Oost-Europese studenten en in 1956 richt ze binnen de Hervormde Kerk de sectie Internationale Hulpverlening op: het tegenwoordige Werelddiaconaat van de PKN (Kerk in Actie).

Nog steeds actief

Tot op de dag van vandaag is Hebe actief binnen en buiten de kerkmuren. In 2002 schreef ze haar autobiografie ‘Twee maal twee is vijf – Getuige in Oost en West’, waarin ze ‘getuigt van mensen die rechtop bleven in hun verzet tegen het opgelegde, onmenselijke patroon van nationaal-socialisme, communisme en kapitalisme’. Maar ook de dialoog van christenen met moslims heeft haar bijzondere aandacht. Op 95-jarige leeftijd neemt ze in 2009 het initiatief voor een open brief aan de PKN, waarin ze haar zorgen uit over het gelijkstellen van Allah met God, de christenvervolgingen in moslimlanden, en het ontbreken van Israel in de dialoog. Tientallen vooraanstaande theologen uit de breedte van de PKN zijn het met haar eens en ondertekenen de brief.

Hoewel Hebe Kohlbrugge niets moet hebben van zelfverheerlijking en niet graag in de schijnwerpers staat, is haar werk en reputatie alom erkend. Ze ontving o.a. in 1975 de Joost van den Vondelprijs, heeft diverse eredoctoraten, kreeg de militaire onderscheiding de Bronzen Leeuw voor haar dapperheid en van de Amerikaanse regering de Medal of Freedom voor haar verzetswerk.


© MetaStory Productions 2016 - Tamme de Leur - Oscar Pathuis